1600-20ος αιώνας

Το Ένδυμα μέσα από τη ζωγραφική

Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα η τέχνη δε θεωρείται πια αξιόπιστη πηγή πληροφοριών όσο αφορά στη μελέτη των ρούχων. Στις αρχές του αιώνα ο κλασικισμός δίνει και πάλι έμφαση στο ρεαλισμό και σε μια συγκεκριμένης μορφής φυσικότητα. Σύντομα όμως αρχίζουν να αναπτύσσονται διάφορα καλλιτεχνικά κινήματα που προβάλλουν σε διαφορετικό βαθμό το ρεαλισμό, ανακαλύπτουν τη σκόπιμη αφαίρεση και απαιτούν μεγαλύτερη καλλιτεχνική ελευθερία όσο ποτέ άλλοτε.

Ο κλασικισμός αγαπά τα αρχαιοελληνικά και ρωμαϊκά θέματα, καθώς και τους «ιστορικούς» πίνακες ηρωικού στυλ. Ο ρομαντισμός χρησιμοποιεί τα χρώματα για να προκαλέσει συγκεκριμένα συναισθήματα. Σ’ έναν πίνακα του Caspar David Friedrich , ο βραδινός ουρανός φαίνεται καφέ, ενώ σε άλλο σημείο είναι βιολετί. Οι ρομαντικοί καλλιτέχνες ζωγραφίζουν περισσότερο τοπία, αν όχι ονειρικά τοπία, παρά ανθρώπους. Οι προ Ραφαήλ ζωγράφοι εμπνέονται από ιστορικά ή μυθολογικά θέματα και ακολουθούν ένα ρεαλιστικό ( αλλά όχι και αυθεντικό) στυλ.

Οι ιμπρεσιονιστές αγαπούν τα θέματα της καθημερινής ζωής, γι’ αυτό έχουν ενδιαφέρον. Ο Τουλούζ Λωτρέκ εμπνεόταν ακόμα και από τον υπόκοσμο, ζωγράφιζε πόρνες για παράδειγμα. Δυστυχώς όμως οι ιμπρεσιονιστές ζωγράφιζαν με γρήγορες και βίαιες πινελιές, γι’ αυτό οι πίνακές τους χαρακτηρίζονται από μια συγκεκριμένη θαμπάδα και οι λεπτομέρειες συγκαλύπτονται. Επειδή αγαπούσαν πολύ τα χρώματα, ιδίως το άσπρο, δε δίσταζαν να χρησιμοποιούν τα χρώματα που τους άρεσαν κι όχι αυτά που έβλεπαν.

Η Αρτ Νουβώ, που έχει επηρεαστεί από την ιαπωνική ξυλογραφία, απομακρύνεται από την πλαστικότητα: όλα τα αντικείμενα είναι μαύρα, ενώ οι μαύρες γραμμές συμβολίζουν τις πτυχές του υφάσματος. Τα σχήματα που υιοθετούν ακολουθούν τις γραμμές που θεωρούνται κομψές. Ενώ αυτή η αισθητική δεν αναπαριστά την πραγματικότητα, επηρέασε παρ’ όλα αυτά τις εφαρμοσμένες και διακοσμητικές τέχνες , συμπεριλαμβανομένης και της μόδας. Είναι πιθανόν η πρώτη φορά στην ιστορία που η τέχνη έχει τόσο άμεσο αντίκτυπο στα ρούχα. Οι γραμμές των ενδυμάτων και κυρίως τα διακοσμητικά τους στολίδια ακολουθούν την αισθητική της Αρτ Νουβώ.

Στις αρχές του 20ου αιώνα , τα κινήματα που χρησιμοποιούσαν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό την αφαίρεση (π.χ ο φωβισμός, ο εξπρεσιονισμός) απέκτησαν τόση δύναμη που σπάνια βρίσκει κανείς πίνακες αυτής της εποχής με κοστούμια. Η «υψηλή» τέχνη των μουσείων και των βιβλίων απορρίπτει το ρεαλισμό. Όποιος ζωγράφιζε ρεαλιστικά θεωρούταν κατά βάση ζωγράφος που του ανέθετε έργα η ανώτερη τάξη – η θέση των έργων του είναι στο ράφι κάποιου τζακιού αλλά όχι στο μουσείο. ( Λες και οι « παλιοί δάσκαλοι» ζωγράφισαν για πλάκα!) Ο Sargent είναι ένας από τους τελευταίους που ζωγράφιζε ρεαλιστικά πορτρέτα έναντι αμοιβής και παρ’ όλα αυτά εκτίθεται στα μουσεία.

Ευτυχώς η φωτογραφία εξελίχθηκε την ίδια περίοδο που άρχισε να υπαναχωρεί ο ρεαλισμός στη ζωγραφική και τα περιοδικά μόδας κυκλοφορούσαν ευρύτερα. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη ρεαλιστική τέχνη που είναι αρκετά λεπτομερής, δείτε πίνακες του David,του Vigree-Lebrun, του Ingres, πρώιμα έργα του Manet και του Monet και φυσικά του Sargent.